Ontdek hoe SMC het 4BAR-fabrieksconcept toepast om meer inzicht te krijgen, het persluchtverbruik te optimaliseren en nieuwe mogelijkheden voor efficiëntie te ontdekken.
Door Mário Jakubec, Facility and Development Manager, SMC Tsjechië
SEPTEMBER 2026
Perslucht is vaak een van de belangrijkste energiebronnen binnen een productiebedrijf. Toch wordt het gebruik ervan zelden zo kritisch bekeken als productieprocessen, machineprestaties of energieverbruik.
De principes van het 4BAR-fabrieksconcept worden al toegepast in een aantal geselecteerde productiefaciliteiten van SMC.
In de centrale Europese productiefaciliteit van SMC in Vyškov, Tsjechië, hebben we deze aanpak binnen onze eigen productieomgeving toegepast. Zo kregen we beter inzicht in hoe perslucht wordt gebruikt, waar verliezen optreden en welke mogelijkheden er zijn om verbeteringen door te voeren.
SMC's productiefaciliteit in Vyškov, Tsjechie
Door metingen, analyses en continue optimalisatie te combineren, hebben we het persluchtverbruik inzichtelijk en meetbaar gemaakt. Met deze inzichten ondersteunen we een efficiëntere werking van de fabriek.
Wat komt er kijken bij de overgang naar een 4BAR-fabriek?
Het 4BAR-fabrieksconcept wordt vaak geassocieerd met drukverlaging. Maar deze aanpak gaat veel verder dan alleen het verlagen van de druk.
Een van de eerste doelstellingen was om inzicht te krijgen in welke machines betrouwbaar kunnen functioneren bij 0,4 MPa (4 bar), welke toepassingen extra ondersteunende technologieën nodig hebben, zoals drukverhogers, en welke machines nog niet klaar zijn voor de overstap.
Eerst meten, dan verbeteren
Vanuit het principe ‘Meten is weten’ was de eerste stap om een duidelijk beeld te krijgen van hoe perslucht in de hele fabriek wordt gebruikt.
Hiervoor hebben we 70 machines geselecteerd met het grootste potentieel voor analyse en verbetering. Bij 54 van deze machines wordt momenteel meetapparatuur geïnstalleerd. Hiermee krijgen we inzicht in 77% van de machines die deel uitmaken van deze projectfase.
Met de verzamelde gegevens kunnen onze technici het persluchtverbruik vergelijken, afwijkingen opsporen en controleren of de werkdruk geschikt is voor elke toepassing. Het belangrijkste is dat deze gegevens ons helpen om beslissingen te nemen op basis van feiten in plaats van aannames.
Schaalbare monitoringarchitectuur
Naarmate steeds meer machines werden gemonitord, zijn we overgestapt op draadloze communicatie om de installatie in de productieomgeving te vereenvoudigen.
Vergeleken met een traditionele bekabelde installatie maakte deze oplossing ongeveer 4.000 meter bekabeling overbodig. Hierdoor werden de installatiekosten met circa € 10.000 verlaagd en werd ongeveer 128 uur aan installatiewerk bespaard.
Het resultaat is een schaalbare monitoringarchitectuur die eenvoudig en efficiënt kan worden uitgebreid binnen een operationele productieomgeving.
Air Management System: van data naar actie
Naast het ondersteunen van optimalisatie op de lange termijn biedt continue monitoring waardevolle mogelijkheden om problemen op te sporen, doordat afwijkende bedrijfsomstandigheden direct zichtbaar worden.
Bij SMC in Vyškov detecteerde het Air Management System een zevenvoudige toename van het persluchtverbruik bij een CNC-machine. Door de beschikbare gegevens te analyseren, kon het team snel de oorzaak achterhalen: een defect toevoerventiel.
Het probleem werd binnen ongeveer één uur opgelost. Hiermee werd onnodig persluchtverlies voorkomen dat anders mogelijk lange tijd onopgemerkt was gebleven.
Dit voorbeeld laat een van de belangrijkste voordelen van ons Air Management System en het 4BAR-fabrieksconcept zien: perslucht verandert van een onzichtbare energiebron in een meetbare en beheersbare hulpbron.
Lagere druk, dezelfde prestaties
In industriële omgevingen komt het vaak voor dat machines op een hogere druk werken dan nodig is. Elke onnodige extra bar verhoogt de energievraag van de compressorinstallatie, leidt tot hogere bedrijfskosten en zorgt voor extra belasting van het persluchtsysteem.
Door de gegevens uit de monitoringfase te analyseren, konden we vaststellen welke minimale druk nodig is voor een betrouwbare werking. Uit de resultaten bleek dat 52 van de 70 geselecteerde machines konden functioneren bij een druk lager dan 0,5 MPa. Dit komt overeen met 74% van de machines die deel uitmaken van deze projectfase.
Een voorbeeld hiervan zijn de bewerkingscentra die de pneumatische cilinders uit de MB-serie van SMC produceren. Uit de evaluatie van de bedrijfsomstandigheden bleek dat de procesprestaties behouden konden blijven bij een druk tussen 0,4 en 0,5 MPa, in plaats van de oorspronkelijke 0,6 MPa. Hierdoor kon het persluchtverbruik met maar liefst 25% worden verlaagd.
Deze resultaten bevestigen een belangrijk uitgangspunt van het 4BAR-fabrieksconcept: de werkdruk moet worden afgestemd op de werkelijke procesbehoeften, in plaats van op gangbare werkwijzen of instellingen uit het verleden.
De analysegegevens zijn verzameld tijdens de normale werking van de machines.
Onnodig persluchtverbruik tijdens stilstand voorkomen
Uit de monitoringgegevens bleek ook dat er perslucht werd verbruikt op momenten dat machines niet actief aan het produceren waren.
Bij een aantal geselecteerde CNC-machines bleef de persluchttoevoer tijdens stilstand ingeschakeld, terwijl er geen perslucht nodig was voor het proces. Om dit te voorkomen, werd een automatisch afsluitventiel geïnstalleerd dat de persluchttoevoer afsluit zodra de machine niet in bedrijf is.
Deze optimalisatie verminderde het persluchtverbruik met ongeveer 75.000 m³ per jaar.
Bij een andere machine werd een vergelijkbare besparingsmogelijkheid ontdekt. Hier bleef de luchtblaasfunctie voor een meettaster continu actief, ongeacht de status van de machine. Door deze functie rechtstreeks aan de machinecyclus te koppelen, wordt alleen perslucht verbruikt wanneer dat daadwerkelijk nodig is. Dit levert een extra besparing op van ongeveer 108.800 m³ per jaar.
Deze voorbeelden laten zien hoe belangrijk het is om niet alleen inzicht te hebben in het persluchtverbruik tijdens de productie, maar ook in het verbruik op momenten dat er niet wordt geproduceerd.
Ontworpen voor 4 bar
Het project richt zich niet alleen op het optimaliseren van bestaande machines. Bij het opstellen van de specificaties voor nieuwe machines hanteert SMC Vyškov nu al een werkdruk van 0,4 MPa. Zo zorgen we ervoor dat toekomstige investeringen vanaf het begin aansluiten bij de uitgangspunten van het 4BAR-fabrieksconcept.
Van praktijkervaring naar bewezen resultaten
Veel van de uitdagingen die bij SMC Vyškov worden aangepakt, zijn dezelfde als die waarmee productiebedrijven wereldwijd te maken hebben.
Door de principes van het 4BAR-fabrieksconcept binnen onze eigen productieomgeving toe te passen, doen we praktijkervaring op onder dezelfde productieomstandigheden waarmee onze klanten dagelijks te maken hebben.
Het project laat zien dat duurzame besparingen op perslucht vaak kunnen worden gerealiseerd door te meten, te analyseren en continu te verbeteren, zonder dat daarvoor grote investeringen nodig zijn. Bovendien kunnen we onze klanten hierdoor ondersteunen met oplossingen die in onze eigen productieomgeving zijn getest, gevalideerd en hun effectiviteit hebben bewezen.