Karol Malicki | Head of Product Sales Development, SMC Polska
CZERWIEC 2026
Jeśli nie monitorujemy zużycia sprężonego powietrza, nie jesteśmy w stanie efektywnie nim zarządzać. Uzyskanie rzeczywistego wglądu w sytuację jest o wiele łatwiejsze i bardziej opłacalne, niż mogłoby się wydawać.
Powiedzmy to wprost: nie da się zarządzać czymś, czego się nie mierzy. Klienci odczuwają ciągłą presję by zwiększać wydajność, obniżać koszty, realizować cele zrównoważonego rozwoju lub po prostu zapewnić płynny przebieg produkcji. Ale kiedy pytamy: „Czy macie pewność, że Wasze maszyny są efektywne energetycznie?”, odpowiedź, jaką często słyszymy podczas naszych wizyt w zakładach, brzmi… nie do końca. Jest to jest całkowicie zrozumiałe. Sprężone powietrze jest jednym z podstawowych mediów wykorzystywanych w przemyśle. Na co dzień działa niezauważenie, zapewniając ciągłość procesów produkcyjnych, ale jego brak szybko przekłada się na przestoje i straty. Problem polega na tym, że bez rzeczywistych danych opieramy się na przypuszczeniach. Możemy sądzić, że system jest wydajny lub podejrzewać, że występują wycieki lub spadki ciśnienia. Jednak bez pomiarów trudno jednoznacznie ocenić rzeczywisty stan systemu i podejmować trafne decyzje dotyczące jego optymalizacji.
Cyfryzacja to zmienia. Zastępuje domysły faktami i właśnie tam zaczynają się prawdziwe ulepszenia.
Dlaczego to ma znaczenie
Wytwarzanie sprężonego powietrza stanowi aż do 20% całkowitego zużycia energii w zakładzie produkcyjnym. Gdy przyjrzymy się temu bliżej, sprawa staje się jeszcze bardziej interesująca. Statystycznie, około 40% sprężonego jest wykorzystywane do odmuchów, podczas gdy siłowniki odpowiadają za ok. 14% jego zużycia, a układy podciśnieniowe za kolejne 9%. Wycieki stanowią jedynie 5% całkowitej konsumpcji powietrza, a to właśnie w tym obszarze najczęściej klienci koncentrują swoje działania.
Wykres zaczerpnięty z katalogu firmy SMC „Propozycje oszczędzania energii w zakładach przemysłowych”
Jeśli skupiamy się na efektywności energetycznej lub redukcji emisji CO₂, sprężone powietrze jest jednym z kluczowych obszarów do analizy. W wielu zakładach jego zużycie mierzy się jednak wyłącznie na poziomie sprężarki. Daje to ogólny obraz sytuacji, ale nie pokazuje, co naprawdę dzieje się na hali produkcyjnej. Gdzie tracone jest powietrze? Które maszyny zużywają go więcej, niż powinny? Czy płacimy za nieefektywność, nie mając tego świadomości?
Aby odpowiedzieć na te pytania, konieczne jest głębsze spojrzenie na cały system dystrybucji i wykorzystania sprężonego powietrza.
Dogłębna analiza
To właśnie w tym momencie cyfryzacja zaczyna przynosić wymierne korzyści. Zamiast skupiać się na pojedynczym punkcie pomiarowym, pomagamy monitorować sprężone powietrze na poziomie poszczególnych maszyn, gdzie można uzyskać prawdziwy wgląd w sytuację. Instalując czujniki przepływu, czujniki ciśnienia i urządzenia do monitorowania wilgotności w kluczowych punktach, tworzymy jasny, oparty na danych obraz swojej działalności.
A gdy dane te staną się dostępne w formie cyfrowej, wszystko się zmienia. Można sprawdzić rzeczywiste zużycie energii przez poszczególne maszyny lub procesy, ocenić stabilność ciśnienia w całej sieci oraz wykryć wczesne oznaki zużycia elementów lub zaburzeń równowagi systemu. Nagle przestajemy tylko reagować na problemy, a zaczynamy je przewidywać.
Nie chodzi tylko o energię
Niektórzy z Państwa już dziś koncentrują się na efektywności energetycznej. Być może związane jest to z redukcją emisji CO₂, wewnętrzną strategią zrównoważonego rozwoju albo z rosnącymi kosztami mediów. W takich przypadkach cyfryzacja staje się naturalnym krokiem.
Możemy odwiedzić Państwa zakład, przeprowadzić wstępny audyt, wykonać pomiary kluczowych parametrów oraz obliczyć zwrot z inwestycji (ROI) w oparciu o rzeczywiste dane, a nie założenia. Następnie koncentrujemy się na konkretnych usprawnieniach - od optymalizacji urządzeń, przez poprawę efektywności odmuchów, po usprawnienie systemu dystrybucji sprężonego powietrza.
Nie zawsze głównym priorytetem jest energia. Często większym wyzwaniem jest sama produkcja. Nieregularne czasy cyklu, problemy jakościowe czy nieplanowane przestoje mogą mieć wspólny mianownik - sprężone powietrze.
Dzięki cyfryzacji można bezpośrednio powiązać jego zużycie oraz wahania ciśnienia z pracą maszyn. Pozwala to zidentyfikować źródła niestabilności procesu, ograniczyć wady jakościowe wynikające ze spadków ciśnienia, a także precyzyjnie określić rzeczywisty koszt sprężonego powietrza przypadający na produkt. Zamiast szacunków pojawiają się konkretne dane, które wspierają trafniejsze decyzje.
Wyprzedzaj problemy
Jedną z największych zalet cyfryzacji systemu sprężonego powietrza jest to, jak szybko umożliwia ona przeprowadzenie analizy i podjęcie działań. Na przykład stopniowy spadek ciśnienia może wskazywać na problemy z dystrybucją lub ograniczenia sprężarki. Zmiany w przebiegu przepływu mogą sugerować wycieki lub nieprawidłowe ustawienia, natomiast rosnący poziom wilgotności może sygnalizować problemy z wydajnością osuszacza.
Są to rodzaje problemów, które pozostawione bez kontroli prowadzą do przestojów, odpadów lub wyższych kosztów konserwacji. Dzięki odpowiednim danym i odpowiednim alertom można interweniować wcześnie, zanim wpłyną one na produkcję. Tak właśnie powinna wyglądać konserwacja predykcyjna w praktyce.
Zacznij od małych kroków
Często pojawia się przekonanie, że wdrożenie cyfryzacji to poważne wyzwanie i znacząca zmiana. W praktyce jednak nie musi to oznaczać rewolucji w całym zakładzie - podejście stopniowe również bywa skuteczne.
Można zacząć od jednej maszyny lub wybranej linii produkcyjnej, wprowadzając punkty pomiarowe tam, gdzie przyniosą największą wartość, a następnie stopniowo rozbudowywać system wraz ze wzrostem doświadczenia i lepszego zrozumienia procesów.
Współczesne technologie znacząco to ułatwiają. Rozwiązania takie jak IO-Link, komunikacja bezprzewodowa czy otwarte protokoły, np. OPC UA, sprawiają, że integracja czujników z istniejącą infrastrukturą jest dziś prostsza i bardziej opłacalna niż kiedykolwiek wcześniej.
Bezprzewodowy system magistrali polowej centralizuje informacje i umożliwia komunikację na odległość do 100 metrów
Od danych do działania
Oczywiście samo gromadzenie danych to dopiero początek. Przełożenie ich na realne, mierzalne korzyści to zupełnie inny etap - i właśnie tutaj kluczowe znaczenie ma doświadczenie. W SMC nie ograniczamy się do dostarczania komponentów automatyki. Staramy się dogłębnie zrozumieć specyfikę Państwa zakładu, wskazać kluczowe punkty pomiarowe i przełożyć zebrane dane na konkretne działania operacyjne. Pierwszym krokiem może być instalacja przepływomierzy lub wdrożenie naszego systemu zarządzania powietrzem (Air Management System), który pozwala ustalić wiarygodny punkt odniesienia.
Następnie wychodzimy poza oczywiste problemy, takie jak wycieki i koncentrujemy się na optymalizacji całego systemu, ujawniając nieefektywności, które często pozostają niewidoczne w codziennej eksploatacji.
Finalnie proponujemy ukierunkowane usprawnienia sprzętowe lub systemowe, jednocześnie wspierając Państwa zespół poprzez szkolenia i ciągłą optymalizację, aby zapewnić długoterminowe efekty. Innymi słowy - pomagamy przejść od „ciekawych danych” do „realnych rezultatów”.
System zarządzania sprężonym powietrzem firmy SMC – Seria AMS20/30/40/60
